COĞRAFYA
Trabzon'un yaklaşık 50 km doğusunda olan Of ilçesi; doğusunda Rize ili, batısında Sürmene, güneyinde Dernekpazarı ve Hayrat ilçeleri ile sınırlıdır. Denizden ortalama yükseltisi 10 m'dir.Yörenin en büyük akarsularından Solaklı ırmağının taşımış olduğu alüvıyal yığıntıları kıyıda biriktirerek meydana getirdiği düz ve fazla geniş olmayan bir alan üzerinde kurulmuş bir sahil yerleşim birimidir. Çaykara ile Of ilçesinin bağlantısını sağlayan karayolu Of ilçesini ikiye ayırır.
Daha eski yerleşim yeri olan Solaklı deresinin doğusundaki merkez genel olarak ilçedeki idare birimlerinin yer aldığı alandır. Yeni yapılanmalarla Solaklı akarsuyunun batı yakasında yapılmış çok sayıda konut bulunmaktadır. Bu alan Of sakinlerince Kalyon mevkii olarak adlandırılmaktadır.
İlçenin yerleşim yerinin kuruluş alanı dar ve düz biçimde devam ettiği halde hemen arka kısmında dağlar birdenbire yükselmekte geçişi ve yükselmeyi engelleyici çok eğimli bir dağ sisteminin geldiği dikkat çekmektedir. Bu heybetli yükselişle dağlar, yeşilin tonlarının hepsini sergileyen bir özelliğe sahiptirler. Güneye doğru gidildikçe bu renk armonisi çok daha dikkat çekicidir.Doğu Karadeniz Dağlarının genel yapısı içerisinde yükselti olarak 3000 m zirvelerini aşarlar. Güneydeki yükseltilerden Eskice Tepesi, Soğanlı ve Haldizen Dağları yaklaşık 2500 m'den fazladır.
İKLİM ÖZELLİKLERİ
Of ilçesinin iklimi, Doğu Karadeniz Bölgesi'nin iklim özelliğine sahiptir.Yağışların her mevsimde bol olması ve sürekliliği yöre ikliminde etkilidir. Yağışın en fazla olduğu dönem sonbahar mevsimidir. Yıllık yağış ortalaması Rize ilinin yağış ortalamasına yakındır.Denizin düzenleyici etkisi termostat özelliği taşır. Bu nedenle hem günlük hem de yıllık sıcaklık farklarının fazla olması önlenir. Yaz aylarında fazla sıcaklar olmadığı gibi kış aylarında da dondurucu özellikte soğukların olmadığı görülür. Her mevsim yağışlı, yazları serin, kışları ılık geçer.Yüzey şekillerinin birdenbire yükselmesi hava kütlelerinin hareketlerini engelleyici özellikler taşır. Yükselmeye çalışan hava kütleleri bu dağlara tırmanırken sürtünme ve yükselmeye bağlı soğuma sonucu yoğunlaşma olayı meydana gelir. Yoğunlaşma sonucu yamaç yağışları denen yağış şekli meydana gelir. Bu yağışlar yükseltiye bağlı olduğundan orojenik yağışlar adını da alırlar. Bu yüzden sürekli yağışların olması olasıdır. Yıllık yağış miktarı 1672 mm olarak görülür.
OF ADININ KAYNAĞI
Of adının kaynağı kesin olarak bilinmemekle birlikte bu konuda çeşitli belirleme ve tahminler yürütülmektedir.
Bunlardan biri Koman Türklerinden "Vatanı hiddetli bir şekilde korumak" anlamına gelen "OFŞİN" kelimesinin zamanla söyleniş değişikliğine uğrayarak Of olarak kullanılmaya dönüşmüş olabileceğidir.
İkincisi ise Yunancada "Yılan kavi veya büklüm" anlamına gelen "OFİS" kelimesinin kısaltılarak Of olarak kullanılması.
Of' un o zaman ki yollarının çok virajlı ve inişli çıkışlı olduğundan bu adın sürekli olarak kullanılmış olabileceği ileri sürülmektedir. Ancak ilçenin en büyük akarsuyu olan Sulaklı Deresinin bir dönem ilçenin adı olarak kullanıldığı Sulaklı kelimesinin Özbek Türklerinden "OYMAK" adı olduğu ve ayrıca Of kelimesinin "SİLAH" anlamına geldiği dikkate alınırsa Of kelimesinin Türkçe olduğu daha büyük ihtimali taşımaktadır.
TARİHİ
"OF" un tarihine bakıldığında Mitoslu denizcilerce kurulan şehirler arasında yer aldığı ve M.Ö. 312'de Pontus krallığı sınırlarına girene kadar bağımsız olduğu yayımlanmakta olup bunu doğrulayan kesin kaynak yoktur.
Trabzon yöresinin Hititlere ait olduğunu M.Ö. 1900'lerde Hitit İmparatorluğu'nun kurulduğu, M.Ö. 1200'lü yıllarda Hititler zayıflayınca Doğu Karadeniz'de Azzi'ler diye bir topluluğun olduğu bütün tarih ders kitaplarında ve tarihsel diğer kaynaklarda yazılıdır.
Trabzon ve çevresi ile ilgili en geniş bilgi Ksnophon'un yazdığı "ANABASİS" adlı kitapta vardır. M.Ö. 400 yılında yazılan bu kitapta Trabzon'un şehir dışında kalan yerleşim birimlerinden ve dağlılarından söz ederken "Banları" o dönemin isimleri ile geniş olarak anlatır. Milletlerin Trabzon'u yaklaşık M.Ö. 750 yıllarında kurduğu bilindiğine göre aradaki dönemde Of'ta bağımsız bir yönetimin olduğu söylenemez. Trabzon şehri Of ile birlikte Müslüman Türklerin eline geçtiği 1461 yılına kadar Of'ta sırasıyla Koloniciler, Persler, Selefkiya Krallığı, Pontus Krallığı, Roma İmparatorluğu, Bizans İmparatorluğu ve Trabzon Rum Pontus İmparatorluğu hakim olmuştur. Rum Pontus İmparatorluğu sözünüdeki Rum ibaresinin Yunanlılık ile ilgisi bulunmadığı ve kelime olarak Romalı anlamına geldiği kesin olarak bilinmektedir. Ayrıca özellikle Bizans döneminde Müslüman Arap ve Türklere karşı Bizanslılar çareyi Balkanlardan getirdikleri bir çok Türk Boyunu Trabzon ve Of'tan başlayarak Güneye doğru Akdeniz sahiline kadar yerleştirmekle bulmuştur.yerleşen bu topluluklar genelde dağlık bölgelere yerleşmişlerdir. Burada dilleri Rumca (Bugünkü Yunanca'da farklı) dinleri Hristiyan, çoğu Kültürleri Türk olan insanlar vardı. Bu toplulukların Kafkas insanı arasında Kültür ve yaşam biçimi bakımından çok benzerlik vardır.
Of 1461'de alındıktan sonra Of'ta ilk Müslüman -Türk yerleşmesi genellikle asker aileleri kökenliler tarafından Sulaklı ve Baltacı Derelerinin kıyı kesimlerinde olmuştur.
Of'ta Müslüman yerleşmesi ile ilgili kesin bilgiler arasında şu nüfus yapısı gösterilebilir.
1515 yılında Of'ta toplam 2465 Rum hane 49 Müslüman hane,
1554 Yılında Of'ta toplam 2822 Rum hane 382 Müslüman hane,
1583 Yılında Of'ta toplam 3237 Rum hane 988 Müslüman hane vardı.
1869 Yılında Trabzon Vilayet salnamesine göre o tarihte Of’ta 22 bin 825 Müslüman hane 358 Rum hane,
1880 Trabzon Vilayet Salnamesine göre, Of’ta 25 Bin 943 Müslüman hane, 442 Rum hane yaşıyordu.
Salnamelerdeki hane sayılarını bu bölgedeki erkek Nüfus olarak değerlendirmek gerekir.
Milli Mücadelede Of'un yeri
Of tarihinin en önemli başarısını Milli mücadeleyi başlatarak elde etti. 1.Dünya savaşı sırasında Doğu Karadenizde cephe açan Ruslar,tamamı içerisinde Batüm kuşatmasını, Arhavi (aümüşlü)z Abr deresi Savaşlarını kazanarak Rize'ye gelmiş ve geldiği zaman fazla bir direnişle karşılaşmadan işgali gerçekleştirmişti. Aynı rahatlıkla Of'u da geçeceğini düşünen Ruslar Mart 1919 da ummadıkları bir direnişle karşılaşarak büyük kayıplar verdi. Geriden takviye kuvvet getirilmesine karşın Oflu yerli milislerce püskürtüldü. Şaşıran Rus birliklerine karşı bizzat Trabzon Valisi Kadir Paşa komutasındaki birlikler Oflu Milisler Trabzon hapishanesinden gönüllü olarak katılanlar ve daha sonra Çanakkale Savaşının bitimiyle oradan sevk edilenlerle birlikte Of ve çevresinde Ruslara karşı amansız bir mücadele başladı. Bu mücadeleye çevre kasaba ve köylerden de katılanlar oldu. Ruslar bu mücadelede 21 gün oyalandı. Asıl amacı Karadeniz üzerinden Erzurum bölgesine geçerek bölgesel kuşatmayı planlayan Rus orduları Of direnişi sayesinde bu amaçlarına ulaşamayınca yeni planlar yapmak zorunda bırakıldı. Of Halkı Ruslara esir düşmektense "Muhacirlik" e çıktılar. Günümüzde Ordu, Samsun, Amasya, Çorum, Ankara, Bolu, Adapazarı gibi şehirlere yerleşmişlerdir. Ofluların bu direnişi Milli Mücadelenin başlangıcı oldu.
Oflular Rusları 21 gün durdurmayı başardıkları bu mücadelede kararlı ve takviye kuvvetlerini toplayan Rus Orduları Denizden en büyük ve donanımlı zırhlılarını, Doğudan Kalapatamoz (İyidere), Güneyden Bayburt, Sultan Murat Yaylası, Batıdan Sürmene yakınlarına çıkarma yapıp Of'a Dört koldan saldırdı. Of bu saldırılar arasında bırakılınca takviye kuvvet gelmeyince düştü. 2 Yıl esaret altında kaldı. 28 Şubat 1918 de tekrar Türk yönetimine geçti.
Kaynak : OF Belediyesi
