Kent merkezi kuzeyde denizden, güneyde Boztepe''nin üzerine kadar düzgün olmayan teraslar halinde yükselir. Değirmendere, Kuzgundere (ya da Tabakhane) ve Zağnos dereleri yerleşimi güneyden kuzeye derin boğazlarla bölmüştür. Tabakhane ve Zağnos dereleri arasında kalan ve düzgün olmayan yüksek bir masa formundaki alan üzerinde, kentin bilinen eneski yerleşim kalıntıları tespit edilmiştir. İşte bu nedenle Trabzon adının eski Grekçe masa ya da trapez/yamuk biçimi karşılığı olarak "trapezos" kelimesinden geldiği görüşü ağırlık kazanmaktadır
Çok eski geçmişe sahip olan Trabzon, 1461 yılında Fatih Sutan Mehmet tarafından fethedilerek Osmanlı İmparatorluğuna katılmıştır.Yavuz Sultan Selim'in Valilik yaptığı, Kanuni Sultan Süleyman'ın doğduğu Trabzon, 1868 yılında Vilayet olmuştur.
SÜMELA & MERYEMANA MANASTIRI
UZUNGÖL
Trabzon'a 99 kilometre uzaklıkta ve Çaykara İlçesi'ne 19 kilometre mesafede bulunan Uzungöl, deniz seviyesinden 1090 metre yükseklikte bulunuyor.
Dik yamaçların ve muhteşem orman örtüsünün ile vadinin ortasında bulunan ve yamaçlardan düşen kayaların Haldizen deresinin önünü kapatmasıyla oluşmuş Uzungöl'ün etrafı, eski ahşap evlerle donanmış durumda.
Uzungöl'ün çevresinde trekking, kuş gözlem, botanik amaçlı turların yanı sıra daha yükseklerdeki dağların arasındaki göllere veya yakınlarındaki Şekersu, Demirkapı, Yaylaönü gibi diğer yaylalara geziler düzenleme olanağı bulunuyor.
Yaban hayatı bakımından Uzungöl, çevresindeki dağlarda; ayı, kurt, yaban keçisi, tilki, Kafkas dağ horozu gibi hayvan türleri de barındırıyor.
Trabzonun Maçka ilçesinde Altındere vadisi içinde sarp bir tepenin orta kısmında bir mağaranın içinde kurulmuştur.İlk oluşumu 4.yy.a kadar indirilsede bugün ayakta kalan kalıntılar en erken 13-14 yy'lara aitdir.Vadiden görülen dıştaki balkonlu kısım ise Osmanlı döneminde 19.yy. ortalarında özellikle iç mekanlar Osmanlı Türk mimarisi esas alınarak yapılmıştır.Kaya kilisesi ve ona bağlı sapelin iç ve dış duvarları incil'den alınan konuların işlendiği fresklerle kaplıdır.
İstanbul'un Latinler tarafından işgal edilmesinden sonra kaçan
ve Trabzon'da 1204 yılında yeni bir devlet kuran Kommenos ailesinden Kral I.Manuel (1238-1263) tarafından 1250-1260
yılları arasında yaptırılan ve bir manastır kilisesi olan Ayasofya
adı "Kutsal Bilgelik" anlamına gelir.Bölgenin 1461 yılında
Osmanlılar tarafından fethedilmesine kadar geçen dönemde
önemli bir kilise olan Ayasofya, bu tarihten sonra da önemini
koruyarak faaliyetlerine devam etmiştir. Ancak 1670 yılında
görülen ihtiyaç üzerine camiye çevrilmiş ve 1864 yılında da
restore edilmiştir.
I. Dünya Savaşı yıllarında Ruslar tarafından işgal edilen
Ayasofya, askeri karargah, hastane, depo ve savaştan sonra
yine cami olarak kullanılmıştır. 1958-1962 yılları arasında
Edinburg Üniversitesi ve Vakıflar Genel Müdürlüğü işbirliği ile
restore edilerek, 1964 yılında müzeye çevrilmiştir.
